Het is een veelzijdige plant die medicinale en culinaire eigenschappen bevat, maar ook een zeer mooie aanvulling is in je tuin en daarbij een waardevolle voedingsbron is voor bijen, wespen en vlinders.
Toch zijn er sterke verschillen. Zo is de aromatische geur van de Hyssopus officinalis uniek en echt heel anders dan de aromatische geur van de lavendel. De blaadjes van de hyssop zijn een stuk kleiner dan die van de lavendel en de hyssopbloemen groeien voornamelijk aan 1 kant van de steel. Bij de lavendel zitten de bloemetjes rondom.
Meestal hebben de bloemen van de hyssop een blauwviolet-achtige kleur, maar soms zijn ze ook wit of roze. Na de bloei ontstaat er een vierdelige splitvrucht die uiteindelijk uiteenvalt in 4 zwarte zaden die een platte, driehoek-achtige vorm hebben.
Dit overblijvend, wintergroen, aromatisch halfstruikje groeit rechtop en bossig en wordt +/- 60 cm hoog.
Hyssop tussen koolgewassen houdt het koolwitje op afstand, wordt door imkers als lokplant gebruikt om bijen aan te trekken en een waterig aftreksel van hyssop kan gebruikt worden om ongedierte op planten te bestrijden.
Ikzelf droog de hyssop. Dit doe ik ook met boerenwormkruid, munt, lavendel, knoflook en knoflook-achtigen zoals daslook (waar ik dat jaar maar genoeg van over heb) en absint alsem. Hiervan maak ik een mengsel. Iedere keer als ik de hondenmand verschoon en het kippenhok schoonmaak, strooi ik hiervan een beetje bij hun slaapplek. Dit voorkomt ongedierte. Let wel op, dit is een preventief middel, heb je toch een uitbraak, dan zal dit kruidenmengsel weinig of niets meer doen.
Teelt: 
Voor huishoudelijk gebruik zijn 2 planten reeds voldoende. Grotere planten kan men vermeerderen door deze te scheuren of te stekken. In het voorjaar kan je deze ook uitzaaien. Nieuwe planten worden in mei in de volle grond gezet met een onderlinge afstand van 25 x 30 cm.
Hij bloeit van juni t/m september, verdraagt droogte maar moet in erg koude winters worden beschermd. In het voorjaar haal je de verdroogde delen weg. Als de plant er erg slecht uitziet, snoei je hem best helemaal terug. Verder heeft de plant weinig zorg nodig.
Oogst:
Kort voor de bloei heeft de plant het meeste aroma. Je oogst het bovenste deel van het kruid, wat concreet bestaat uit een takje met bladeren en bloeiende toppen. Voor het winnen van de etherische olie worden enkel de bloeiende toppen geoogst.
Je kan hyssop prima invriezen of drogen, de geur en smaak blijven dan goed behouden.
Culinair:
Hyssop is een prima smaakmaker. De geur, die zou je een beetje kunnen omschrijven als een kruising tussen salie en munt met een kamferachtige ondertoon. Zoals eerder aangegeven, is het aroma en dus ook de smaak het sterkst als het kruid nog vers is.
Wie niet bekend is met de smaak van hyssop kan best spaarzaam beginnen met het gebruik van dit kruid, het is namelijk een erg sterk kruid wat snel overheerst in je gerechten.
Vette gerechten worden door hyssop lichter verteerbaar, dat maakt dit kruid een goede toevoeging aan warme sauzen, vlees- en visgerechten. Voeg het kruid dan kort voor het opdienen toe zodat ze niet te lang meekookt. Je kan vlees en vis marineren met de hyssop. Maak bijvoorbeeld een kruidenmengsel van hyssop, rozemarijn, salie, tijm, … en maal dit fijn alvorens je product hiermee in te smeren. Denk bij dit laatste bijvoorbeeld aan stoofvlees, voor mij een onmisbaar kruid aan dit gerecht! Voor een exotische smaak aan je gehakt, meng je hyssop met tijm en knoflook en voeg je dit mengsel fijngemalen toe.
Blad en bloem kunnen verwerkt worden in je salade, je kruidenkwark, kruidenboter, kruidenolie, kruidenazijn of zelfs in je zelfgemaakte mayonaise.
Bekende kruidenlikeuren hebben hyssop als onvervangbaar ingrediënt, zoals bijvoorbeeld Grand Marniér of Benedictine. Echter wordt hyssop in wel meer likeurtjes verwerkt en is vooral een populaire toevoeging bij noten– en perziklikeurtjes.
Medicinaal:
Doordat hyssop slijmoplossende eigenschappen bevat (het dunner maken van de fluimen) en het ophoesten van de slijmen bevordert, wordt dit plantje vaak ingezet wanneer je last hebt van astma, een verkoudheid of bronchitis.
Dat hij het ophoesten bevordert, betekent overigens niet dat je dan juist meer gaat hoesten. Er is een groot verschil tussen een hoestreflex van je lichaam om een fluim naar buiten te werken en een hoest die ontstaat door een irritatie of een prikkel in je keel.
Hyssop werkt ook ontspannend op de luchtwegen en ontstekingswerend op de longslijmvliezen. Door deze 3 werkingen is hyssop dus juist hoeststillend.
Om maag-darmproblemen te vermijden, wat zeldzaam voorkomt bij het gebruik van hyssop, wordt ze vaak gecombineerd met slijmhoudende drogerijen zoals Echte heemst (wortel) of kaasjeskruid (bloemen). En heb je echt een hardnekkige hoest, dan wordt de wortel van zoethout of de Griekse alant vaak als combinatie gebruikt.
De hyssop werkt niet enkel bij luchtwegproblemen, ze heeft namelijk een veelzijdige werking: Zo versterkt ze de maag, gaat gasvorming tegen, stimuleert de menstruatie, bevordert de spijsvertering en stimuleert in het algemeen het afweersysteem van het lichaam.
Net zoals Salie, helpt hyssop om je zweetproductie wat af te remmen, al is deze wering bij Salie wel sterker dan bij de hyssop.
Uitwendig kan je dit plantje ook goed toepassen omdat deze een ontzwellende werking heeft. Je zet dan een kruidenthee van ongeveer 30g bloemen op 1L water en laat deze 10 minuten trekken. Met dit afgekoelde water maak je dan een kompres. In te zetten bij blauwe plekken en kleine snij- en schaafwonden, maar ook bij insectenbeten en lichte brandwonden.
Met deze afgekoelde kruidenthee kan je eveneens gorgelen wanneer je last hebt van heesheid.
Wil je je oogleden verkoelen of je huid van je aangezicht verstevigen? Dan kan je een kompres maken met een hydrolaat (gedestilleerd hyssopwater) van hyssop. Zelf maak ik elk jaar een beetje hydrolaat van de hyssop en maak hier ijsblokjes van. Zo heb ik het jaarrond altijd genoeg om even mijn gelaat te verwennen.
Heb je geen plantje in je tuin staan, dan kan je etherische olie ook prima uitwendig inzetten om bijvoorbeeld een kneuzing te verzorgen. Een ideale combinatie is dan de e.o. van hyssop (2cc) en de e.o. van de strobloem (3 cc/ Helichrysum italicum).
De etherische olie kan ook prima verwerkt worden in een reinigingscrème of lippenbalsem. Schijnbaar zou deze lippenbalsem helpen bij koortsblaasjes, maar dit heb ik zelf nog niet uitgetest.
Wanneer mag je hyssop niet medicinaal toepassen?
Als je zwanger bent of borstvoeding geeft mag je hyssop niet medicinaal gebruiken. Het kruid heeft namelijk een baarmoederstimulerend en dus abortief effect. Culinair is geen probleem.
Ook mensen met een hoge bloeddruk, epileptici en kinderen kunnen dit plantje maar beter niet medicinaal toepassen. Raadpleeg altijd een arts bij klachten en informeer de arts bij combineren van medicatie.
Smudgesticks zijn leuk om zelf te maken. Elk kruid heeft zijn eigen werking. Salie wordt bijvoorbeeld gebruikt om de lucht te reinigen en Lavendel heeft een rustgevend effect.
Combineer bijvoorbeeld hyssop met salie en/ of tijm, rozemarijn, lavendel, oregano, rozenblaadjes en/ of goudsbloem. Wat je maar in je tuin staan hebt en wat je op dat moment lekker lijkt. Het is ook super leuk om samen met je kinderen hiermee aan de slag te gaan.
Salie
Vooral witte salie wordt traditioneel gebruikt, maar de gewone salie kan je ook prima gebruiken. Het is een luchtreiniger, ook wel een reiniger om zware of negatieve energieën weg te halen en ook je gedachten en je geest worden verlicht.
Tijm
Ook deze is een genezen bevorderend en tevens reinigend kruid. Tijm helpt je om te ontspannen en zo beter te kunnen concentreren en focussen.
Rozemarijn
Hiermee ga je je lichaam en geest zuiveren en bevorder je jouw genezing. Hij zorgt voor een positieve, optimistische sfeer in huis en biedt bescherming.
Lavendel
Dit kruid heeft een rustgevend effect zoals eerder gezegd, zorgt voor meer balans, is net zoals de rozemarijn bevorderend voor de genezing en hij geeft liefde.
Oregano
Het wordt gebruikt voor het manifesteren van geluk, rust, gezondheid, bescherming en het loslaten van een geliefde. Het kan ook worden gebruikt om bestaande liefde te omarmen en te verdiepen. Gebruikt als bescherming van slechte en vreemde invloeden in de woon- en slaapkamer.
Rozenblaadjes
Los van de heerlijke geur die ze geven, wekt deze een vredige gemoedstoestand op. Net zoals de lavendel trekt ze liefde aan.
Biedt standvastigheid en trekt eveneens liefde aan.
Om de smudgestick te maken, leg je je vers geplukte kruiden klaar die ongeveer allemaal even lang zijn, maar ook touw en een schaar. Maak je bundeltje kruiden niet te dik, dit voorkomt het risico op schimmelvorming tijdens het drogen.
Schik je kruiden zo dat je bundeltje ongeveer overal even dik is en zodanig dat de verschillende kleuren overal te zien zijn. Nu gaan we het touw er stevig omheen wikkelen. Begin bij het einde van je kruidenbundel en laat hierbij enkele centimeters touw extra hangen, dit hebben we straks nodig om het geheel vast te knopen.
Rol je draad stevig naar de andere kant van je kruidenbundel, draai om en rol weer stevig de draad om je bundel heen, helemaal terug naar het begin. Je hebt nu 2 draadjes aan het einde van je kruidenbundel, knoop deze stevig vast.
Hang je smudgestick op een plekje in de schaduw en laat ze tenminste een paar weken hangen tot ze goed droog zijn. Dit merk je doordat de blaadjes gaan kruimelen als je ze indrukt.
Ik heb op zolder een gordijnrail opgehangen waaraan ik mijn kruiden en smudgesticks te drogen hang met een paperclip. Onze zolder is voorzien van een bewust gemaakte koudebrug/ ventilatie-doorgang van de ene kant van het huis naar de andere kant, waardoor er voldoende ventilatie is om hier te kunnen drogen.
Als de smudgestick eenmaal droog is, kan je hem aansteken. Gebruik een lucifer of een aansteker en zorg ervoor dat hij vlam vat. Blaas hem daarna weer uit. De smudgestick zal nu gaan smeulen, op dat moment kan je hem op een vuurvaste schaal leggen waar je eventueel ook nog zand kan indoen. Je kan ook je smudgestick al smeulend in je hand houden en hiermee zachtjes doorheen je huis of kamer wandelen, afhankelijk van de grootte van je woning, om je ruimte te zuiveren.
Hyssop is een plant die je tuin, je keuken én je huisapotheek verrijkt — een kleine halfstruik met een grote veelzijdigheid. Of je hem nu gebruikt als smaakmaker, als bijenplant, in een kruidenmengsel, als hydrolaat of in een eenvoudig kompres: hyssop nodigt uit om te ontdekken, te experimenteren en te genieten van wat de natuur te bieden heeft.
Laat je inspireren door zijn aromatische kracht en zachte werking, en geef dit bijzondere kruid een plek in je tuin én in je dagelijkse rituelen.







