Angelica archangelica
–
Grote engelwortel
Een indrukwekkende naam voor een indrukwekkende plant.
Grote engelwortel draagt een naam die tot de verbeelding spreekt. Volgens een oude legende zou de aartsengel Rafaël in een droom aan een monnik hebben onthuld dat de wortel bescherming bood tegen de pest — een verhaal dat de plant zijn bijna sacrale reputatie gaf.
Ook vandaag wordt Angelica archangelica zowel culinair als medicinaal gewaardeerd. En terecht: in de keuken is het een verrassend aromatisch ingrediënt, en in de tuin een plant die je met haar geur en aanwezigheid omarmt.
Wie engelwortel ooit in bloei heeft gezien, weet hoe bijzonder de geur is. De bladeren en wortel bevatten etherische oliën, maar vooral de bloemen en zaden zijn rijk aan aroma.
Het is een tweejarige plant:
Eerste jaar: vorming van een groot, frisgroen bladrozet.
Tweede jaar: de plant schiet omhoog en toont haar indrukwekkende schermbloemen.
Angelica archangelica kan uitgroeien tot 2,5 meter hoog en heeft ze ongeveer 1 m² ruimte nodig.
Plant je er meerdere, dan kun je kiezen welk deel je wilt gebruiken: blad, stengel, wortel of zaad. Maar niet alles tegelijk — oogst je de stengels, dan vormt de plant dat jaar geen zaad meer.
Fototoxiciteit
Engelwortel staat bekend als fototoxisch: bij sommige mensen kan huidirritatie ontstaan na contact, vooral in combinatie met zonlicht. Ikzelf heb nooit een reactie gehad, maar gevoeligheid verschilt per persoon. Test dus altijd even.
Medicinale eigenschappen
Angelica archangelica is al eeuwenlang een geliefde plant voor de spijsvertering.
Ze bevat o.a.:
* bitterstoffen
* etherische oliën
* looistoffen
De combinatie van bitterstoffen en etherische olie:
* stimuleert de afscheiding van maag‑, gal‑ en pancreassappen
* werkt ontstekingswerend op maag en darmen
* ondersteunt de eetlust
* helpt het lichaam bij ongunstige invloeden van buitenaf
Voor medicinale toepassingen wordt vooral de wortel gebruikt, geoogst in het tweede jaar vóór de bloei. De wortel wordt in stukjes gesneden en gedroogd.
Thee van de wortel (eetlustopwekkend):
* 1 theelepel (1,5 g) gedroogde wortel
* overgieten met water van 80°C
* 5–10 minuten laten trekken
* Voor grotere hoeveelheden: 20–50 g wortel per liter water.
* De zaden kunnen op dezelfde manier worden gebruikt: 15 g zaad per liter.
Gebruik engelwortel bij maag‑ en darmaandoeningen alleen op voorschrift, zeker in combinatie met bloedverdunners; bètablokkers en astmamedicatie.
De plant heeft een bloedverdunnend effect en wordt afgeraden 14 dagen vóór een chirurgische of tandheelkundige ingreep.
Engelwortel in de keuken
Engelwortel wordt steeds vaker herontdekt als culinair ingrediënt.
Blad & stengel
* jonge bladeren: zoethoutachtig, heerlijk in salades, soepen of roerbak.
stengels en scheuten: rauw eetbaar (geschild zoals bleekselderij), of te konfijten voor gebak, desserts of als botanisch snoepje
* in rabarberjam verzachten ze de zure toon
* prachtig in combinatie met gember
Zaad & wortel
* zaden: in koekjes, gebak en kruidenmengsels
* gedroogde wortel: kruidig‑bitter, ideaal voor warme gerechten en soepen
Dranken & aroma’s
Engelwortel is een klassiek ingrediënt in:
* Chartreuse
* Boonekamp
* Bénédictine
* vermout
* diverse digestieven en bitters
* De etherische olie wordt gebruikt als smaakverrijking, en de gekonfijte stengels zijn geliefd in de patisserie.
Overig gebruik
Gedroogde bladeren en zaden worden vaak toegevoegd aan potpourri.
Zelf aan de slag?
Onder Recepten vind je verschillende bereidingen waarin Angelica archangelica schittert.
Tot slot
Hortus Vitae wenst je een fijne dag en veel plezier bij alles wat je doet.